cGtl/d ;+ljwfgsf dxjk"0f{ c+zx¿
k|:tfjgf
xfdL ;fj{ef}d;Qf / /fhsLo;Qf ;DkGg g]kfnL hgtf,
g]kfnL hgtfn] @))& ;fn klxn]b]lv xfn;Dd k6sk6s ub}{ cfPsf] P]ltxfl;s ;+3if{ / hgcfGbf]ngdfkm{t nf]stGq, zflGt / cu|udgsf kIfdf k|s6 ePsf] hgfb]zsf] ;Ddfg ub}{,
b]zdf ljBdfg juL{o, hftLo, If]qLo, n}+lËs ;d:ofnfO{ ;dfwfg ug{ /fHosf] cu|ufdL k'g;{+/rgf ug]{ ;+sNk ub}{,
k|lt:kwf{Tds ax'bnLo nf]stflGqs zf;g Joj:yf, gful/s :jtGqtf, df}lns clwsf/, dfgj clwsf/, aflnu dtflwsf/, cfjlws lgjf{rg, k"0f{ k|]; :jtGqtf, :jtGq Gofokflnsf tyf sfg'gL /fHosf] cjwf/0ffnufot nf]stflGqs d"No / dfGotfk|ltsf] k"0f{ k|ltj4tf JoQm ub}{,
g]kfnL hgtfsf] cfk\mgf] nflu cfkm} ;+ljwfg agfpg kfpg] / eod'Qm jftfj/0fdf ;+ljwfg;efsf] :jtGq / lgikIf lgjf{rgdf ;xefuL x'g kfpg] cfwf/e"t clwsf/sf] k|Tofe"lt ub}{,
nf]stGq, zflGt, ;d[l4, cu|ufdL cfly{s–;fdflhs kl/jt{g tyf b]zsf] ;fj{ef}ldstf, cv08tf, :jtGqtf / :jfledfgnfO{ s]Gb|df /fVb},
cfh;Ddsf qmflGt / cfGbf]ngaf6 k|fKt pknlAwx¿nfO{ ;+:yfut ug{ ;+ljwfg;efaf6 gof “ ;+ljwfg gag];Ddsf nflu /fhg}lts ;xdltaf6 tof/ ePsf] of] g]kfn cGtl/d ;+ljwfg, @)^# hf/L ePsf] 3f]if0ff ub{5f}+ .
efu !
gful/stf
*= ;+ljwfg k|f/De x' “ bfsf avtsf] gful/stf M
-!_ of] ;+ljwfg k|f/De x' “ bfsf avt g]kfnsf] gful/stf k|fKt u/]sf] / o; efuadf]lhd gful/stf k|fKt ug]{ JolQmx¿ g]kfnsf gful/s x'g]5g\ .
-@_ of] ;+ljwfg k|f/De x' “ bfsf avt g]kfndf :yfoL a;f]af; ePsf] b]xfosf] JolQm a+zhsf] cfwf/df g]kfnsf] gful/s 7xg]{ 5 M
-s_ of] ;+ljwfg k|f/De x'g'eGbf cl3 a+zhsf] cfwf/df gful/stf k|fKt u/]sf] JolQm,
-v_ s'g} JolQmsf] hGd x' “ bfsf avt lghsf] afa' jf cfdf g]kfnL gful/s /x]5 eg] To:tf] JolQm,
-#_ g]kfn ;/xbleq k]mnf k/]sf] lkt[Tj–dft[Tjsf] 7]ufg gePsf] k|To]s gfafns lghsf] afa' jf cfdf k]mnf gk/];Dd a+zhsf] cfwf/df g]kfnL gful/s u7g]{ 5 .
-$_ g]kfnleq ufleg] u/L s'g} If]q k|fKt ePdf ;f] If]qleq a;f]jf; ePsf] JolQm k|rlnt sfg'gsf cwLgdf /xL g]kfnsf] gful/s x'g]5 .
-%_ ;+jt\ @)$^ ;fn r}q d;fGt;Dd g]kfn ;/xbleq hGd eO{ g]kfndf :yfoL ¿kn] a;f]af; ub}{ cfPsf] JolQmn] k|rlnt sfg'gadf]lhd hGdsf] cfwf/df g]kfnsf] gful/stf k|fKt ug]{5 t/ o; Joj:yfcGtu{t gful/stf k|fKt ug{ ;+jt\ @)%^ ;fn d+l;/ ( ut]leq lgj]bg lbO;s]sf] x'g'kg]{5 .
-^_ g]kfnsf] sfg'g / /Lt k'¥ofO{ g]kfnL gful/s; “ u j}jflxs ;DaGw sfod u/]sL ljb]zL dlxnfn] rfx]df c+lus[t g]kfnL gful/stf lng ;Sg]5 .
-&_ o; wf/fdf cGoq h'g;'s} s'/f n]lnPsf] eP tfklg ljb]zL gful/s; “ u ljjfx u/]sL g]kfnL dlxnf gful/saf6 hlGdPsf] JolQmsf] xsdf lghsf] g]kfndf hGd eO{ g]kfndf g} :yfoL a;f]af; u/]sf] / afa'sf] gful/stfsf] cfwf/df lghn] ljbzL d'n'ssf] gful/stf k|fKt u/]sf] /x]g5 eg] lghn] k|rlnt sfg'gadf]lhd g]kfnsf] c+lus[t gful/stf k|fKt ug{ ;Sg]5 .
(= c+lus[t jf ;Ddfgfy{ gful/stf M wf/f * df n]lvPafx]s sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd g]kfn ;/sf/n] c+lus[t ;Ddfgfy{ g]kfnL gful/stf k|bfg ug{ ;Sg]5 .
!)= gful/stfsf] k|flKt M gful/stfsf] k|flKt, ;dflKt;DaGwL cGo Joj:yf k|rlnt sfg'gadf]lhd x'g]5 .
!!= gful/stf 6f]nL v6fOg] M g]kfn ;/sf/n] k|rlnt sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd gful/stf kfpg of]Uotf k'usf] JolQmnfO{ gful/stf k|bfg ug{ gful/stf ljt/0f 6f]nL v6fpg ;Sg]5 .
efu %=
sfo{kflnsf
#&= sfo{sfl/0fL clwsf/ M -!_ g]kfnsf] sfo{sfl/0fL clwsf/ of] ;+ljwfg / cGo sfg'gadf]lhd dlGqkl/ifb\df lglxt x'g]5 . of] ;+ljwfg / cGo sfg'gsf] cwLgdf /xL g]kfnsf] zf;g Joj:yfsf] ;fdfGo lgb]{zg, lgoGq0f / ;~rfng ug]{ cleef/f dlGqkl/ifb\pk/ x'g]5 . g]kfnsf] sfo{sfl/0fL sfdx¿ g]kfn ;/sf/sf] gfddf x'g]5 .
pkwf/f -#_ adf]lhd g]kfn ;/sf/sf] gfddf x'g] lg0f{o jf cfb]z / tT;DaGwL clwsf/kqsf] k|df0fLs/0f sfg'gåf/f Joj:yf ePadf]lhd x'g]5 .
#*= dlGqkl/ifb\sf] u7g M -!_ /fhgLlts ;xdltsf cfwf/df k|wfgdGqL / lghsf] cWoIftfdf dlGqkl/ifb\sf] u7g x'g]5 .
:ki6Ls/0f M o; ;+ljwfgsf] k|of]hgsf nflu …;xdltÚ eGgfn] ;+jt\ @)^# ;fn sflt{s @@ ut] /fhg}lts ;xdlt sfod ug]{ g]kfnL sf+u|];, g]skf -Pdfn]_, g]kfnL sf+u|]; -k|hftflGqs_, hgdf]rf{ g]kfn, g]kfn ;b\efjgf kf6L{ -cfgGbLb]jL_, g]kfn dhb'/ ls;fg kf6L{, ;+o'Qm jfddf]rf{ g]kfn;lxtsf ;ft /fhg}lts bnx¿ / g]=s=kf= -dfcf]jfbL_ aLrsf] ;xdlt ;Demg' k5{ .
-@_ pkwf/f -!_ adf]lhd ;xdlt sfod x'g g;s]df Joj:yflksf–;+;bsf] b'O{ ltxfO{ ;b:osf] ax'dtsf] cfwf/df k|wfgdGqL lgjf{lrt x'g]5 .
-#_ dlGqkl/ifb\df cfjZostfcg';f/ pkk|wfgdGqL / cGo dGqLx¿ /xg] 5g\ .
:ki6Ls/0f M o; wf/fsf] k|of]hgsf nflu dGqL eGgfn] dGqfnosf] 5'§} sfo{ef/ ;DxfNg] /fHodGqL;d]tnfO{ hgfp “ 5 .
-%_ k|wfgdGqLn] dGqL lgo'lQm ubf{ ;DalGwt bnsf] l;kmfl/;df Joj:yflksf–;+;bsf ;b:ox¿dWo]af6 lgo'lQm ug'{kg]{5 .
-^_ k|wfgdGqL / cGo dGqLx¿ Joj:yflksf–;+;bk|lt ;fd"lxs ¿kdf pQ/bfoL x'g]5g\ / dGqLx¿ cfÎgf dGqfnosf] sfdsf nflu JolQmut ¿dkf k|wfgdGqL / Joj:yflksf–;+;bk|lt pQ/bfoL x'g]5g\ .
-&_ b]xfosf cj:yfdf k|wfgdGqL cfÎgf] kbaf6 d'Qm x'g]5 M
-s_ Joj:yflksf–;+;bsf] ;efd'v;dIf lnlvt /fhLgfdf lbPdf,
-v_ lghsf lj¿4 kRrL; k|ltzt ;b:ox¿n] k]z u/]sf] cljZjf; k|:tfj Joj:yflksf–;+;bdf b'O{ ltxfO{ ax'dtaf6 kfl/t ePdf,
-u_ lgh Joj:yflksf–;+;bsf] ;b:o g/x]df jf
-3_ lghsf] d[To' ePdf .
-*_ pk–k|wfgdGqL, dGqL, /fHodGqL tyf ;xfos dGqL b]xfosf cj:yfdf cfÎgf] kbaf6 d'Qm x'g]5g\ M
-s_ lghn] k|wfgdGqL;dIf lnlvt /fhLgfdf lbPdf,
-v_ pkwf/f -*_ adf]lhd k|wfgdGqL cfÎgf] kbaf6 d'Qm ePdf,
-u_ ;DalGwt bnsf] l;kmfl/;df jf ;DalGwt bn; “ usf] ;Nnfxdf k|wfgdGqLn] lghnfO{ kbd'Qm u/]df jf
-3_ lghsf] d[To' ePdf .
-(+_ pkwf/f =-*_ adf]lhd k|wfgdGqL cfÎgf] kbaf6 d'Qm eP klg csf]{ dlGqkl/ifb\ u7g geP;Dd ;f]xL dlGqkl/ifb\n] sfo{ ;~rfng ul//xg]5 .
-!)_+ k|wfgdGqLsf] d[To' ePdf gof “ k|wfgdGqLsf] rog geP;Ddsf] nflu pkk|wfgdGqL jf jl/i7td dGqLn] k|wfgdGqLsf] ¿kdf sfo{ ;~rfng ug]{5 .
#(= /fHodGqL / ;xfos dGqL M -!_ k|wfgdGqLn] Joj:yflksf– ;+;bsf] ;b:ox¿dWo]af6 ;DalGwt /fhg}lts bnsf] l;kmfl/;df /fHodGqL lgo'Qm ug{ ;Sg]5 . k|wfgdGqLn] s'g} dGqLnfO{ lghsf] sfo{ef/ ;~rfngdf ;xfotf ug{ Joj:yflksf–;+;bsf] ;b:ox¿dWo]af6 ;DalGwt /fhg}lts bnsf] l;kmfl/;df ;xfos dGqL lgo'Qm ug{ ;Sg]5 .
wf/f #& sf] pkwf/f -(_ df dGqLsf ;DaGwdf plNnlvt s'/fx¿ /fHodGqL / ;xfos dGqLsf xsdf klg nfu' x'g]5g\ .
$)= Joj:yflksf–;+;bsf] ;b:o gePsf] JolQm dGqL kbdf lgo'lQm x'g ;Sg] M wf/f #& / #* df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg k|wfgdGqLn] Joj:yflksf–;+;bsf] ;b:o gePsf] s'g} JolQmnfO{ pkk|wfgdGqL, dGqL, /fHodGqL jf ;xfos dGqL kbdf lgo'Qm ug{ ;Sg]5 .
$!= kfl/>lds tyf cGo ;'ljwfx¿ M k|wfgdGqL, pkk|wfgdGqL, dGqL, /fHodGqL / ;xfos dGqLx¿sf] kfl/>lds / cGo ;'ljwfx¿ P]gåf/f lgwf{/0f x'g]5 . ;f]adf]lhd P]gåf/f lgwf{/0f geP;Dd g]kfn ;/sf/n] tf]s]adf]lhd x'g]5 .
$@= zky M k|wfgdGqLn] Joj:yflksf–;+;b;dIf / pkk|wfgdGqL, dGqL, /fHodGqL tyf ;xfos dGqLn] k|wfgdGqL;dIf cfÎgf] kb / uf]kgLotfsf] zky u|x0f ug'{kg]{5 .
$#= g]kfn ;/sf/sf] sfo{ ;~rfng M -!_ g]kfn ;/sf/sf] ;~rfng ;+o'Qm hgcfGbf]ngsf] efjgf, /fhgLlts ;xdlt / ;xsfo{sf] ;+:s[ltcg'¿k ul/g]5 . g]kfn ;/sf/sf] ;~rfngsf] gLltut cfwf/ cfk;L ;xdltaf6 tof/ ul/Psf] Go"gtd ;femf sfo{qmd x'g]5 .
-@_ g]kfn ;/sf/af6 :jLs[t lgodfjnLadf]lhd g]kfn ;/sf/sf] sfo{ ljefhg / sfo{ ;Dkfbg x'g]5 .
pkwf/f -@_ cGtu{tsf] lgodfjnLsf] kfngf eof] jf ePg eGg] k|Zg s'g} cbfntdf p7fpg ;lsg] 5}g .
$$= ;+ljwfg;efsf] u7g ePkl5sf] dlGqkl/ifb\ M ;+ljwfg;efsf] u7g ePkl5 sfo{sfl/0fL clwsf/sf] k|of]u, dlGqkl/ifb\sf] u7g / tT;DaGwL cGo s'/f cfjZos x]/km]/;lxt o;} efudf n]lvPsf] Joj:yfadf]lhd x'g]5 .
efu ^
Joj:yflksf–;+;b
$%= Joj:yflksf–;+;bsf] u7g M -!_ g]kfndf Ps ;bgfTds Joj:yflksf–;+;b /xg]5 h;df b]xfoadf]lhdsf ##) ;b:o /xg] 5g\ M -s_ of] ;+ljwfg k|f/De x'g'eGbf tTsfn cl3 sfod /x]sf] k|ltlglw;ef / /fli6«o;efsf ;ft /fhgLlts bn / cGo bnsf lgjf{lrt ;b:ox¿;d]t u/L @)( hgf,
-v_ g]skf -dfcf]jfbL_ sf] tk{maf6 &# hgf,
-u_ hgjuL{o tyf k]zfut ;Ë7g, pTkLl8t hflt, lk5l8Psf] If]q, cflbjf;L hghflt / dlxnf;d]tsf /fhg}lts JolQmTjx¿af6 ;xdltsf cfwf/df dgf]lgt $* hgf
pkwf/f -!_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg hgcfGbf]ngsf] ljkIfdf /x]sf JolQmx¿ Joj:yflksf–;+;bdf /xg] 5}gg\ . Joj:yflksf–;+;b /fhgLlts ;xdltsf cfwf/df ;~rfng ul/g]5 .
Joj:yflksf–;+;bsf] sfo{sfn ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7s a;]kl5 ;dfKt x'g]5 . Joj:yflksf–;+;bsf] s'g} ;b:osf] :yfg s'g} sf/0fn] l/Qm ePdf af “ sL cjlwsf] nflu h'g /fhg}lts bn jf ;d"xaf6 k|ltlglwTj ePsf] xf] ;f]xL /fhg}lts bn jf ;d"xaf6 dgf]gog eO{ l/Qm :yfg k"lt{ x'g]5 .
efu *
;+ljwfg;ef
^#= ;+ljwfg;efsf] u7g M -!_ g]kfnL hgtf cfk}+mn] gof “ ;+ljwfgsf] lgdf{0f ug{ o; ;+ljwfgsf] cwLgdf /xL Ps ;+ljwfg;efsf] u7g x'g]5 .
-@_ of] ;+ljwfg k|f/De ePkl5 ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg g]kfn ;/sf/n] tf]s]sf] ldltdf x'g]5 .
-#_ ;+ljwfg;efdf sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd ldl>t lgjf{rg k|0ffnLsf cfwf/df lgjf{lrt $)( hgf / dgf]lgt !^ hgf u/L b]xfoadf]lhdsf $@% hgf ;b:ox¿ /xg]5g\ M
-s_ of] ;+ljwfg k|f/De x'g' cufl8 k|rlnt sfg'gadf]lhd sfod /x]sf] lgjf{rg If]qx¿af6 k|To]s lgjf{rg If]qaf6 Pshgfsf b/n] klxnf] x'g] lgjf{lrt x'g] lgjf{rg k|0ffnLcg';f/ lgjf{lrt @)% ;b:o,
-v_ ;Dk"0f{ b]znfO{ Ps If]q dfgL /fhg}lts bnnfO{ dt lbg] ;dfg'kflts lgjf{rg k|0ffnLc'g;f/ lgjf{lrt x'g] @)$ ;b:o,
-u_ /fli6«o hLjgsf dx Œ jk"0f{ JolQmx¿dWo]af6 ;xdltsf cfwf/df cGtl/d dlGqkl/ifb\af6 dgf]lgt x'g] !^ hgf ;b:o .
-$_ pkwf/f -#_ sf] v08 -s_ / -v_ adf]lhd /fhg}lts bnx¿n] pDd]bjf/x¿sf] rog tyf ;"rLs[t ubf{ pTkLl8t hflt, cflbjf;L hghflt, kL5l8Psf] If]q, dw]zL, dlxnf, blntnufot cGo ju{;d]tsf] sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd ;dfg'kflts k|ltlglwTj u/fpg'kg]{5 .
;+ljwfg;efsf ;b:ox¿sf] lgjf{rg sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd uf]Ko dtbfgåf/f x'g]5 .
;+ljwfg;efsf] lgjf{rgsf] k|of]hgsf] nflu of] ;+ljwfg hf/L x' “ bfsf lbg;Dd c7f/ jif{ pd]/ k"/f ePsf] k|To]s g]kfnL gful/snfO{ sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd dtbfg ug]{ clwsf/ x'g]5 .
o; wf/fdf n]lvPsf] s'/fx¿sf] cwLgdf /xL ;+ljwfg;efsf] lgjf{rg / ;f];DaGwL cGo s'/f sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd x'g]5 .
^$= ;+ljwfg;efsf] sfo{sfn M ;+ljwfg;efsf] k|:tfj kfl/t u/L cufj} lj36g u/]sf]df afx]s ;+ljwfg;efsf] sfo{sfn ;+ljwf;efsf] kxlnf] a}7s a;]sf] ldltn] b'O{ jif{sf] x'g]5 t/ d'n'sdf ;+s6sfnLg l:yltsf] 3f]if0ff ePsf] sf/0fn] ;+ljwfg lgdf{0f ug]{ sfd k"/f x'g g;s]df ;+ljwfg;efn] k|:tfj kfl/t u/L ;+ljwfg;efsf] sfo{sfn yk 5 dlxgf;Dd a9fpg ;Sg]5 .
^%= ;b:osf] of]Uotf M ;+ljwfg;efsf] ;b:o x'gsf nflu s'g} klg JolQmn] b]xfosf of]Uotf k"/f u/]sf] x'g'kg]{5
-@_ s= g]kfnL gful/s,
-#_ v= sDtLdf kRrL; jif{ pd]/ k"/f u/]sf],
-$_ u= g}lts ktg b]lvg] kmf}hbf/L s;'/df ;hfo gkfPsf],
-%_ 3= s'g} nfesf] kb wf/0f gu/]sf] .
:ki6Ls/0f M v08 -r_ sf] k|of]hgsf nflu ænfesf] kbÆ eGgfn] lgjf{rg jf dgf]gogåf/f k"lt{ ul/g] /fhg}lts kbafx]s s'g} ;/sf/L sf]ifaf6 kfl/>lds jf cGo s'g} cfly{s ;'ljwf kfpg] cGo s'g} kbnfO{ hgfpg]5 .
^^= ;b:osf] cof]Uotf;DaGwL k|Zgsf] lg0f{o M ;+ljwfg;efsf s'g} ;b:o wf/f ^$ adf]lhd cof]Uo 5 jf x'g uPsf] 5 eGg] k|Zg p7]df To;sf] clGtd lg0f{o ;+ljwfg;ef cbfntn] ug]{5 .
^&= ;b:osf] :yfgsf] l/Qmtf M ;+ljwfg;efsf ;b:osf] :yfg b]xfosf] cj:yfdf l/Qm ePsf] dflgg]5 M
-s_ lghn] lnlvt /fhLgfdf lbPdf,
-v_ wf/f ^$ adf]lhd lghsf] of]Uotf gePdf jf g/x]df,
-u_ ;efnfO{ ;"rgf glbO{ nuftf/ bzj6f a}7sdf cg'kl:yt /x]df,
-3_ h'g /fhg}lts bnsf] ;b:o eO{ lgjf{lrt ePsf] xf] ;f]xL bnn] sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd lghn] bn Tofu u/]sf] jf bnsf] ;b:otf sfod g/x]sf] s'/f ;"lrt u/]df,
-ª_ lghsf] d[To' ePdf .
:ki6Ls/0f M v08 -3_ sf] Joj:yf ;+ljwfg;efsf cWoIf jf pkfWoIfsf] xsdf nfu' x'g] 5}g .
^*= ;b:osf] zky M ;+ljwfg;efsf k|To]s ;b:on] ;+ljwfg;ef jf o;sf] s'g} ;ldltdf klxnf]k6s efu lng' cl3 sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd zky lng'kg]{5 .
^(= ;+ljwfg;efsf] a}7s M -!_ ;+ljwfg;efsf ;b:ox¿sf] clGtd lgjf{rg kl/0ffd lgjf{rg cfof]un] ;fj{hlgs u/]sf] PSsfO; lbgleq k|wfgdGqLn] cfx\jfg u/]adf]lhd ;+ljwfg;efsf] klxnf] a}7s a:g]5 / To;kl5sf a}7s ;+ljwfg;efsf] cWoIftf ug]{ JolQmn] tf]s]sf] ldlt / :yfgdf a:g]5 .
-@_ pkwf/f -!_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg ;+ljwfg;efsf sDtLdf Ps rf}yfO{ ;b:on] ;+ljwfg;efsf] a}7s af]nfpg cfjZos 5 egL sf/0f;lxt ;+ljwfg;efsf cWoIf;dIf lgj]bg u/]df cWoIfn] kGw| lbgleq ;+ljwfg;esf] a}7s af]nfpg' kg]{5 .
&)= ;+ljwfgsf] ljw]os kfl/t ug]{ ljlw M -!_ ;+ljwfg;efn] ;+ljwfgsf] ljw]os kfl/t ubf{ ;+ljwfg;efdf k]z ePsf] To:tf] ljw]ossf] k|:tfjgf tyf k|To]s wf/fdf dtbfg u/L kfl/t ug]{5 .
-@_ pkwf/f -!_ adf]lhd dtbfg ubf{ ;+ljwfg;efdf tTsfn sfod /x]sf ;Dk"0f{ ;b:osf] sDtLdf b'O{ ltxfO{ ;b:o pkl:yt ePsf] a}7ssf] ;j{;Ddltaf6 kfl/t ug'{kg]{5 .
-#_ pkwf/f -@_ adf]lhd ;+ljwfgsf] ljw]ossf] k|:tfjgf jf To;sf] s'g} wf/fsf ;DaGwdf ;j{;Ddt sfod x'g g;s]df ;f] ljifodf ;j{;Ddlt sfod ug{ ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ /fhg}lts bnsf ;+;bLo bnsf g]tfn] cfk;df k/fdz{ ug]{5g\ .
-$_ pkwf/f -#_ adf]lhd k/fdz{ ug]{ sfd ;j{;Ddlt sfod x'g g;s]sf] ldltn] a9Ldf kGw| lbg;Dd k"/f ul/;Sg'kg]{5 .
-%_ pkwf/f -$_ adf]lhd k/fdz{ ePsf]df To:tf] k/fdz{ ug]{ sfd k"/f ePsf] ;ft lbgleq To:tf] ljw]ossf] k|;tfjgf jf s'g} wf/f pk/ k'gM dtbfg x'g]5 .
-^_ pkwf/f -%_ adf]lhd dtbfg x' “ bf klg pkwf/f -@_ adf]lhdsf] ;j{;Ddt sfod x'g g;s]df k|:tfjgf jf h'g wf/fsf ;DaGwdf ;j{;Ddt sfod x'g g;s]sf] xf] ;f] k|:tfjgf jf wf/fdf k'gM dtbfg x'g]5 / To:tf] dtbfgdf ;+ljwfg;efsf tTsfn sfod /x]sf ;Dk"0f{ ;b:osf] sDtLdf b'O{ ltxfO{ ;b:o pkl:yt ePsf] a}7ssf] sDtLdf b'O{ ltxfO{ ax'dtaf6 kfl/t ePdf To:tf] k|:tfjgf jf wf/f kfl/t ePsf] dflgg]5 .
-&_ o; wf/fsf] k|of]hgsf nflu ;+ljwfg;efdf k]z ePsf] ;+ljwfgsf] ljw]ossf] k|:tfjgf jf To;sf] s'g} wf/fsf] ;DaGwdf dtbfg ubf{ s'g} klg ;b:on] To:tf] ljw]ossf] k|:tfjgf jf To;sf] s'g} wf/fsf] ljkIfdf dt glbPdf ;j{;Ddlt sfod ePsf] dflgg]5 .
&!= ;+ljwfg;efsf cWoIf / pkfWoIf M -!_ ;+ljwfg;efn] ;+ljwfg lgdf{0f;DaGwL cfÎgf] sfo{ k|f/De ug'{ cl3 cfÎgf ;b:ox¿dWo]af6 Pshgf cWoIf / Pshgf pkfWoIfsf] lgjf{rg ug]{5 .
-@_ pkwf/f -!_ adf]lhd lgjf{rg ubf{ cWoIf / pkfWoIf ;+ljwfg;efdf k|ltlglwTj ug]{ cnu–cnu /fhg}lts bnaf6 k|ltlglwTj ug]{ ;b:o x'g' kg]{5 .
-#_ pkwf/f -!_ adf]lhd cWoIf / pkfWoIfsf] lgjf{rg ;DkGg geP;Dd pd]/sf lx;fan] ;+ljwfg;efsf] ;aeGbf h]i7 ;b:on] ;+ljwfg;efsf] cWoIftf ug]{5 .
-$_ cWoIf jf pkfWoIfn] o; ;+ljwfgadf]lhd cfÎgf] sfo{ ;Dkfbg ubf{ s'g} klg /fhg}lts bnsf] kIf jf ljkIfdf g/xL t6:y JolQmsf] x}l;otn] ug]{5 .
&@= cWoIf / pkfWoIfsf] :yfg l/Qmtf M -!+_ b]xfosf] cj:yfdf cWoIf / pkfWoIfsf] kb l/Qm x'g]5 M
-s_ lghn] lnlvt /fhLgfdf lbPdf,
-v_ ;+ljwfg;efdf lghsf] ;b:otf g/x]df,
-u_ lghn] kb cg's"nsf] cfr/0f u/]sf] 5}g eGg] k|:tfj ;+ljwfg;efsf ;Dk"0f{ ;b:o ;+Vofsf] sDtLdf b'O{ ltxfO{ ;b:osf] ax'dtaf6 kfl/t ePdf jf
-3_ lghsf] d[To' ePdf .
-@_ ;+ljwfg;efsf] cWoIfn] kb cg's"nsf] cfr/0f u/]sf] 5}g eGg] k|:tfjpk/ 5nkmn x'g] a}7ssf] cWoIftf pkfWoIf jf cGo s'g} ;b:on] ug]{5 / ;f] k|:tfjsf] 5nkmndf cWoIfn] efu lng / dt lbg kfpg] 5 .
&#= u0fk"/s ;+Vof M o; efudf cGoyf n]lvPsf]df afx]s ;+ljwfg;efsf] a}7sdf ;Dk"0f{ ;b:o ;+Vofsf] sDtLdf Ps rf}yfO{ ;b:o pkl:yt geP;Dd ;+ljwfg;efsf] u0fk"/s ;+Vof k'u]sf] dflgg] 5}g / s'g} k|Zg jf k|:tfj lg0f{osf nflu k|:t't x'g] 5}g .
&$= ;b:osf] :yfg l/Qm /x]sf] cj:yfdf ;+ljwfg;efsf] sfo{ ;~rfng M ;+ljwfg;efsf] s'g} ;b:osf] :yfg l/Qm /x] klg ;+ljwfg;efn] cfkm\gf] sfo{ ;Dkfbg ug{ ;Sg]5 / cof]Uotfsf] sf/0f ;+ljwfg;efsf] s'g} sfd sf/afxLdf efu lng gkfpg] s'g} JolQmn] efu lnPsf] s'/f kl5 kQf nfUof] eg] klg eO;s]sf] sfd sf/afxL cdfGo x'g] 5}g .
&%= dtbfg M o; efudf cGoyf Joj:yf ePsf]df afx]s ;+ljwfg;efsf] lg0f{osf] nflu k|:t't h'g;'s} k|Zg jf k|:tfjsf] lg0f{o pkl:yt eO{ dtbfg ug]{ ;b:ox¿sf] ax'dtaf6 x'g]5 . cWoIftf ug]{ JolQmnfO{ ;fdfGotof dt lbg] clwsf/ x'g] 5}g .
wf:t/ dt a/fa/ ePdf lghn] cfkm\gf] lg0ff{os dt lbg]5 .
&&= ljz]ifflwsf/ M -!_ ;+ljwfrg;efsf] a}7sdf k"0f{ jfs\ :jtGqtf /xg]5 / ;f] a}7sdf JoQm u/]sf] s'g} s'/f jf lbPsf] s'g} dtnfO{ lnP/ s'g} klg ;b:onfO{ kqmfp ug{, y'gfdf /fVg jf lghpk/ s'g} cbfntdf sf/afxL rnfOg] 5}g .
;+ljwfg;efsf] k|to]s a}7snfO{ cfkm\gf] cGtl/d sfd sf/afxL lgoldt ug]{ k"0f{ clwsf/ /xg]5 / s'g} sfd sf/afxL lgoldt jf clgoldt 5 jf 5}g egL lg0f{o ug]{ clwsf/ ;DalGwt a}7snfO{ dfq x'g]5 . o;;Dagwdf s'g} cbfntdf k|Zg p7fOg] 5}g .
;+ljwfg;efsf] s'g} klg sfd sf/afxLnfO{ To;sf] c;n lgotaf/] z+sf p7fO{ s'g} 6Lsf–l6Kk0fL ul/g] 5}g / s'g} ;b:on] af]s]sf] s'g} s'/fsf] ;DaGwdf hfgL–hfgL unt jf e|fds cy{ nufO{ s'g} k|sf/sf] k|sfzg tyf k|;f/0f ul/g] 5}g .
;+ljwfg;efaf6 lbPsf] clwsf/cGtu{t s'g} lnlvt, k|ltj]bg, dtbfg jf sf/afxL k|sflzt u/]sf] ljifonfO{ lnP/ s'g} JolQmpk/ cbfntdf sf/afxL rnfOg] 5}g .
:ki6Ls/0f M pkwf/f -!_, -@_, -#_ / -$_ sf] k|of]hgsf nflu æ;+ljwfg;efsf] a}7sÆ eGgfn] ;+ljwfg;ef / To;sf] s'g} ;ldltsf] a}7s;d]tnfO{ hgfpg] 5 .
;+ljwfg;efsf] s'g} klg ;b:onfO{ ;+ljwfg;efsf] sfo{sfne/ kqmfp ul/g] 5}g .
t/ s'g} kmf}hbf/L cleof]udf s'g} ;b:onfO{ sfg'gadf]lhd kqmfp ug{ o; pkwf/fn] afwf k'¥ofPsf] dflgg] 5}g . To;/L s'g} ;b:o kqmfp ul/Pdf kqmfp ug]{ clwsf/Ln] To;sf] ;"rgf ;+ljwfg;efsf] cWoIftf ug]{ JolQmnfO{ t'¿Gt lbg'kg]{5 .
o; wf/fdf pNn]v ePsf s'g} s'/f pNn+3g ePdf ;+ljwfg;efsf] ljz]ifflwsf/ xgg x'g] / ;+ljwfg;efsf] ljz]ifflwsf/sf] xggnfO{ ;+ljwfg;efsf] cjx]ngf dflgg]5 . s'g} ljz]ifflwsf/sf] xgg ePsf] 5 jf 5}g eGg] lg0f{o ug]{ clwsf/ ;f] ;efnfO{ dfq x'g]5 .
s;}n] ;+ljwfg;efsf] cjx]ngf u/]df ;f];DaGwL a}7ssf] cWoIftf ug]{ JolQmn] a}7ssf] lg0f{oaf6 ;f] JolQmnfO{ ;r]t u/fpg, gl;xt lbg jf tLg dlxgfdf ga9\g] u/L s}b ug{ jf bz xhf/ ?k}of “ ;Dd hl/jfgf ug{ ;Sg]5 . To:t]f hl/jfgf lghn] r'Qmf gu/]df ;/sf/L af “ sL;/x c;'npk/ ul/g]5 .
t/ ;+ljwfg;efnfO{ ;Gtf]if x'g] u/L lghn] Ifdfofrgf u/]df ;+ljwfg;efn] Ifdf k|bfg ug]{ jf tf]ls;s]sf] ;hfonfO{ dfkmL ug{, 36gf jf sfo0f{Gjog gu/fpg ;Sg]5 .
o; ;+ljwfgdf pNn]v ul/Pb]lv afx]s ljz]ifflwsf/;DaGwL cGo
s'/fx¿ sfg'gåf/f lgwf{/0f ul/Padf]lhd x'g]5g\ .
efu !*
/fHosf] 9f “ rf / :yfgLo :jfoQ zf;g
!#*= /fHosf] cu|ufdL k'g;+{/rgf M -!_ juL{o, hftLo, eflifs, n}lËs, ;f+:s[lts, wfld{s / If]qLo e]befjsf] cGTo ug{ /fHosf] s]Gb|Ls[t / PsfTds 9f “ rfsf] cGTo u/L /fHosf] ;dfj]zL, nf]stflGqs / cu|ufdL k'g;{+/rgf ul/g]5 .
-@_ pkwf/f -!_ adf]lhdsf] /fHosf] k'g;{+/rgf ug{sf nflu ;'emfj lbg Ps pRr:t/Lo cfof]usf] u7g ul/g]5 . To:tf] cfof]usf] u7g, sfd, st{Jo, clwsf/ / ;]gfsf zt{ g]kfn ;/sf/n] lgwf{/0f u/]adf]lhd x'g]5 .
-#_ /fHosf] k'g;{+/rgf;DaGwL clGtd 6'+uf] ;+ljwfg;efn] lgwf{/0f u/]adf]lhd x'g]5 .
efu @)
;+s6sfnLg clwsf/
!$$= ;+s6sfnLg clwsf/ M -!_ g]kfn /fHosf] ;fj{ef}d;Qf, cv08tf jf s'g} efusf] ;'/Iffdf o'4, afx\o cfqmd0f, ;z:q ljb|f]x jf r/d cfly{s ljz[ª\vntfsf] sf/0fn] uDeL/ ;+s6 ptkGg ePdf g]kfn ;/sf/, dlGqkl/ifb\n] g]kfn /fHoe/ jf s'g} vf; If]qdf nfu' x'g] u/L ;+s6sfnLg cj:yfsf] 3f]if0ff ug{ jf cfb]z hf/L ug{ ;Sg]5 .
-@_ pkwf/f -!_ adf]lhd ul/Psf] 3f]if0ff jf cfb]z ;f] cfb]z ePsf] ldltn] Ps dlxgfleq cg'df]bgsf] nflu Joj:yflksf–;+;bsf] a}7sdf k]z ul/g]5 .
-#_ pkwf/f -@_+ adf]lhd cg'df]bgsf] nflu k]z ePsf] 3f]if0ff jf cfb]z Joj:yflksf–;+;bsf] a}7sdf pkl:yt ;b:ox¿sf] b'O{–ltxfO{ ax'dtsf] cg'df]bg u/]df 3f]if0ff jf cfb]z ePsf] ldltn] tLg dlxgf;Dd nfu' /xg]5 .
-$_ pkwf/f -@_ adf]lhd Joj:yflksf–;;bsf] a}7sdf cg'df]bgsf] nflu k]z ePsf] 3f]if0ff jf cfb]z pkwf/f -#_ adf]lhd cg'df]bg gePdf ;f] 3f]if0ff jf cfb]z :jtM lgliqmo ePsf] dflgg]5 .
-%_ pkwf/f -!_ sf] cj:yf cem} ljBdfg 5 egL pkwf/f -#_ adf]lhdsf] Dofb e'Qmfg gx'b} Joj:yflksf–;+;bsf] a}7sdf pkl:yt ;b:ox¿sf] b'O{–ltxfO{ ax'dtn] k|:tfjåf/f lg0f{o u/L csf]{ Psk6s tLg dlxgfdf ga9fO{ ;f] k|:tfjdf tf]lsPsf] cjlwsf] nflu ;+s6sfnLg cj:yfsf] 3f]if0ff jf cfb]zsf] Dofb a9fpg ;Sg]5 .
-^_ pkwf/f -!_ adf]lhd ;+s6sfnLg cj:yfsf] 3f]if0ff jf cfb]z ePkl5 To:tf] cj:yfsf] lgjf/0f ug{ g]kfn ;/sf/, dlGqkl/ifb\n] cfjZos cfb]z hf/L ug{ ;Sg]5 . To;/L hf/L ePsf] cfb]z ;+s6sfnLg cj:yf axfn /x];Dd sfg'g;/x nfu' x'g]5 .
-&_ g]kfn ;/sf/, dlGqkl/ifb\af6 pkwf/f -!_ adf]lhd ;+s6sfnLg cj:yfsf] 3f]if0ff jf cfb]z ul/+bf ;f] 3f]if0ff jf cfb]z axfn /x];Ddsf] nflu efu # df Joj:yf ePsf df}lns xs lgnDag ug{ ;lsg]5 .
t/ wf/f !#, !$, !^, !&, !(, @! sf] pkwf/f -!_ / -#_, wf/f @@, wf/f @# sf] pkwf/f -@_ / -!) afx]ssf cGo pkwf/f, wf/f @%, wf/f @* sf] pkwf/f -@_ / -#_, wf/f #) / To:tf wf/f; “ u ;DalGwt ;+j}wflgs pkrf/sf] xs tyf aGbL–k|ToIfLs/0fsf] pkrf/ k|fKt ug]{ xs lgnDag ul/g] 5}g .
-*_ pkwf/f -&_ adf]lhd o; ;+ljwfgsf] s'g} wf/f lgnDag ul/Psf]df ;f] wf/fn] k|bfg u/]sf] df}lns xssf] k|rngsf] nflu s'g} cbfntdf lgj]bg lbg jf To;;DaGwdf s'g} cbfntdf k|Zg p7fpg ;lsg] 5}g .
-(_ pkwf/f -!_ adf]lhdsf] 3f]if0ff jf cfb]z axfn /x]sf] cj:yfdf s'g} kfbflwsf/Ln] sfg'gljk/Lt jf ablgot;fy s'g} sfd u/]af6 s;}nfO{ s'g} k|sf/sf] Iflt ePsf] /x]5 eg] lghsf] ;f] 3f]if0ff jf cfb]z ;dfKt ePsf] ldltn] tLg dlxgfleq cfkm"nfO{ k/]sf] Ifltjfkt Ifltk"lt{sf] bfjL ug{ ;Sg]5 / bfjL dgfl;j 7x/fPdf cbfntn] plrt Ifltk"lt{ e/fOlbg ;Sg]5 .
-!)_ pkwf/f -!_ adf]lhd ul/Psf] ;+s6sfnLg cj:yfsf] 3f]if0ff jf cfb]z g]kfn ;/sf/, dlGqkl/ifb\af6 ;f] 3f]if0ff jf cfb]z axfn /x];Dd h'g;'s} avt klg lkmtf{ lng ;lsg]5 .
efu @!
;]gf;DaGwL Joj:yf
!$%= g]kfnL ;]gfsf] u7g M -!_ g]kfndf g]kfnL ;]gfsf] Ps ;+u7g /xg]5 .
-@_ g]kfnL ;]gfsf] k|wfg–;]gfkltsf] lgo'lQm dlGqkl/ifb\n] ug]{5 .
-#_ g]kfnL ;]gfsf] lgoGq0f, kl/rfng / Joj:yfkg sfg'gadf]lhd dlGqkl/ifb\n] ug]{5 . dlGqkl/ifb\n] /fhgLlts ;xdlt / Joj:yflksf–;+;bsf] ;DalGwt ;ldltsf] ;'emfj lnO{ g]kfnL ;]gfsf] nf]stfGqLs/0fsf] lj:t[t sfo{of]hgf th'{df u/L sfof{Gjog ug]{5 .
-$_ pkwf/f -#_ adf]lhd sfo{of]hgf th'{df u/L sfof{Gjog ubf{ g]kfnL ;]gfsf] pko'Qm ;+Vof, nf]stflGqs ;+/rgf / /fli6«o / ;dfj]zL rl/q lgdf{0f u/L nf]stGq / dfgj clwsf/sf] d"Noåf/f ;]gfnfO{ k|lzlIft ug]{ sfd ul/g] 5 .
-%_ g]kfnL ;]gf;DaGwL cGo s'/fx¿ sfg'gdf Joj:yf ePadf]lhd x'g]5 .
!$^= /fli6«o ;'/Iff kl/ifb\ M -!_ g]kfnL ;]gfsf] kl/rfng, ;+rfng / k|of]u ug{sf nflu dlGqkl/ifb\nfO{ l;kmfl/; ug{ g]kfndf Ps /fli6«o ;'/Iff kl/ifb\ /xg]5 h;df b]xfoadf]lhdsf cWoIf / ;b:ox¿ /xg]5g\M
-s_ k|wfgdGqL– cWoIf,
-v_ /Iff dGqL– ;b:o
-u_ u[x dGqL– ;b:o
-ª_ k|wfgdGqLn] tf]s]sf b'O{hgf dGqL– ;b:o
k|wfgdGqL / /Iff dGqL Ps} JolQm /x]sf] cj:yfdf dlGqkl/ifb\sf] al/i7td ;b:o /fli6«o ;'/Iff kl/ifb\sf] ;b:o x'g]5 .
/fli6«o ;'/Iff kl/ifb\n] cfkm\gf] a}7sdf cfjZostfcg';f/ cGo JolQmnfO{ a}7sdf cfdGq0f ug{ ;Sg]5 .
/fli6«o ;'/Iff kl/ifb\sf] ;lrjsf] sfd /Iff dGqfnosf] ;lrjn] ug]{5 / lghsf] cg'kl:yltdf k|wfgdGqLn] tf]s]sf] clws[tn] ug]{5 .
k|fs[lts ljkt k/]sf] sf/0fn] g]kfnL ;]gf kl/rfng ePsf]df afx]s ;]gf kl/rfng;DaGwL g]kfn ;/sf/, dlGqkl/ifb\af6 ePsf] lg0f{o Ps dlxgfleq Joj:yflksf–;+;bn] tf]s]sf] ljz]if ;ldltdf k|:t't eO{ cg'df]bg x'g' kg]{5 .
/fli6«o ;'/Iff kl/ifb\n] cfkm\gf] sfo{ljlw cfkm}+ Jojl:yt ug{ ;Sg]5 .
;~rf/ dfWodn] :t/Lo ;]jf lbg'k5{
sf7df78f}+ .pb\3f]if0f / /]l8of] kqsfl/tfdf sl/c/ lgdf{0f ug]{ dfq geP/ o;} If]qsf] ljsf;df 6]jf k'¥ofpg] p2]Zon] ;~rf/ If]qdf nfu]sf x'g o'jf /]l8of]sdL{ uf]kfn l;njfn . xfn O=;L=cf/= pkm Pd :6]zgsf] k|zf;g / ahf/ k|a4{g sfo{df klg ;lqmo 5g\ .
O{=;L=cf/= Pkm Pd af6 k|To]s z'qmaf/ k|zf/0f eO/x]sf] sfo{qmd …ul/dfÚ ;~rfng ;d]t ul//x]sf uf]kfn l;njfnn] cfd ;|f]tf dfem Pp6f 5'§} :yfg / kl/ro agfPsf 5g\ .
pb\3f]if0f / k|fljlws tflnd xfl;n u/]/ sl/j @ jif{b]lv o;} If]qdf sfo{/t uf]kfn l;njfn xhf/f}+ ;|f]tf dfem kl/lrt x'g kfPsf]df cfkm\gf] k]zfk|lt ;Gt'li6 JoQm u5{g\ .
;~rf/ dfWodaf6 cfd hgtfdfem ;'rgf, hfgsf/L / dgf]/~hg u/fpg ;lsg] ePsfn] ;xL / ;To tYo ;'rgf dfq k|zf/0f ug'{ kg]{ tyf ;~rf/sdL{x?n] ;Dj]bgzLn eP/ :t/Lo ;]jf k|bfg ug'{kg]{ ljrf/ uf]kfnsf] 5 .
pgL o; If]qdf nfUg rfxg]x?nfO{ l5§} rlr{t x'g] / zf}vsf] ?kdf geP/ Py]i6 1fg / k|lzIf0f lnP/ dfq ;~rf/ If]qdf nfug ;Nnfx lbG5g\ .
s?0f qm]hL
sf7df8f}+÷ b j]i6 6f]g Do'lhs k|f=ln= n] kl5Nnf] k6s uLlt PNad …qm]hLÚ ;|f]tfdfem NofPsf] 5 . nf]rg e§/fO{, od j/fn, ;kgf>L, wL/h /fO{, dlNnsf sfsL{ cflbsf] :j/ …qm]hLÚ df s}b ePsf 5g\ eg] ;+uLt czf]s /fO{sf] /x]sf] 5 . pQm PNaddf lznf kf08]sf] nufgL /x]sf] yfxf x'g cfPsf] 5 .